Bbq aansteken: zo doe je het met een brikettenstarter (en zonder)

Bbq aansteken gaat op een kogel of ketel altijd hetzelfde: brikettenstarter vullen, op twee of drie brandende aanmaakblokjes zetten, en uitstorten zodra de kolen volledig grijs zijn uitgeslagen. Briketten hebben daar ongeveer 30 minuten voor nodig, losse houtskool 15 tot 20. Aanmaakvloeistof komt er niet aan te pas, nooit. Dit stappenplan geldt voor elke houtskool-bbq die je zelf met kolen vult, van kogel tot bouwmarktmodel. Een kamado steek je anders aan, een gasbarbecue volgt eigen regels en een pelletgrill ontsteekt zichzelf; voor de eerste twee staan verderop de doorverwijzingen naar hun eigen gidsen.

Dit heb je nodig

Veel is het niet: een brikettenstarter (ook wel schoorsteenstarter of houtskoolstarter, vanaf een tientje of twee) of een handvol aanmaakblokjes, een lange lucifer of een aansteker met lange hals, een tang en een bbq-handschoen. Wie liever elektrisch werkt, kijkt naar de looftlighter of de elektrische kolenstarter; die staan hieronder gewoon in de vergelijking.

De vier methoden naast elkaar

De brikettenstarter is de standaard: snel, gelijkmatig en zonder gedoe. De rest is er voor wie geen starter heeft, of juist een stopcontact wél.

Over de aanmaakblokjes zelf: er zijn witte blokjes op paraffinebasis en bruine van houtvezel of kokos, en er bestaan ook aanmaakwokkels van houtwol. Op een stalen kogel richten de witte geen blijvende schade aan (dat is het keramiek-verhaal van de kamado), maar ze stinken naar petroleum tijdens het branden, en zolang ze branden bestaat het risico dat die geur in je eten trekt. Onze standaard: bruine blokjes of natuurlijke wokkels, en gebruik je toch witte, laat ze dan volledig opbranden voordat er eten boven het vuur hangt. Bij een normale start is dat vanzelf zo: tegen de tijd dat de kolen volledig grijs zijn, zijn de blokjes allang op. Aanmaakgel bestaat ook en mag, met één harde regel die voor alles geldt: nooit iets brandbaars bijgieten op een vuur dat al brandt of smeult.

Stappenplan: bbq aansteken met de brikettenstarter

Dit werkt op elk merk, of er nu Weber, Napoleon of een bouwmarktnaam op de deksel staat:

1. Haal het grillrooster eraf en open alle luchtschuiven. Het vuur heeft zuurstof nodig; de deksel blijft af tot het eten erop gaat.
2. Leg 2 à 3 aanmaakblokjes op het kolenrooster en steek ze aan.
3. Vul de starter met briketten of houtskool en zet hem op de blokjes. De schoorsteen trekt de hitte van onder naar boven door de hele kolom.
4. Wacht tot óók de bovenste laag grijs is uitgeslagen. Briketten: ongeveer een half uur. Losse houtskool: 15 tot 20 minuten. Rook in het begin is normaal en trekt vanzelf weg.
5. Stort de kolen uit met een bbq-handschoen aan en verdeel ze voor directe of indirecte zones. Zet de hete starter weg op een onbrandbare ondergrond, buiten de looproute.
6. Leg het grillrooster terug en laat het even heet worden. Daarna kan het eten erop.

Hoe lang van tevoren moet je de bbq aansteken?

Reken vanaf de eerste vlam tot grillklaar op deze tijden (ze gelden voor een gevulde starter; een halve lading is eerder grijs), en tel bij kou of vocht wat extra. Start de bbq dus ruim voordat je met het eten bezig gaat:

Kom je elders 15 tot 20 minuten voor briketten tegen (dat stond jarenlang ook in de oude versie van deze gids), dan lees je de houtskool-tijd: briketten hebben ruim een half uur nodig. Twee vertragers om te kennen. Vochtige briketten doen er langer over (bewaar ze droog), en kou werkt hetzelfde: onze Napoleon-kogel staat het hele jaar buiten, en dezelfde volle starter briketten die in juli na ruim een half uur grijs is, heeft daar in de winterkou merkbaar langer voor nodig. Plan er in de winter gewoon ruimte voor in; meer daarover in onze winter-bbq-tips.

En de klassieke haastfout: “roodgloeiend is klaar” klopt niet. Kolen die roodgloeiend zijn maar nog zwarte plekken hebben, geven nog onverbrande vluchtige stoffen af die je als scherpe rook proeft; de volledig grijze aslaag is het enige echte startsein. Te vroeg uitstorten kost je bovendien temperatuur, want de onderbroken trek van de starter krijg je op het kolenrooster niet terug.

Zonder starter of zonder blokjes

Houtskool of briketten aansteken zonder starter doe je met een piramide. Bouw hem zo: twee tot drie blokjes onderin, kolen er losjes omheen en bovenop, en laat de blokjes aan de zijkant zichtbaar, zodat je er met een lange lucifer bij kunt en er lucht bij blijft. Aansteken en met houtskool 20 tot 30 minuten wachten op dezelfde grijze aslaag; briketten hebben ook zonder starter meer tijd nodig.

De bbq aanmaken zonder aanmaakblokjes kan ook: proppen krantenpapier in het onderste vak van de starter werken, al branden ze sneller op dan blokjes, en in nood kun je zelfs een handje tortillachips als aanmaakblokje gebruiken. Heb je starter noch blokjes, dan werkt de piramide ook boven een paar stevig gedraaide proppen krant of zo’n handje chips; reken wel op een rommeliger start en soms een tweede poging. En de wegwerpbarbecue op het strand of in het park? Die heeft zijn aanmaakvel al onder de kolen zitten: steek dat aan de randen aan met een lange lucifer, en ook daar geldt: pas grillen als de briketten grijs zijn uitgeslagen.

Wat je ook doet: de route via aanmaakvloeistof bestaat bij ons niet, en dat geldt net zo hard voor spiritus, lampenolie en benzine. Die trekken in de kolen en blijven branden terwijl je eten erboven ligt, kunnen de smaak bederven, en de steekvlam bij het aangieten is berucht. Dat is geen huisregel van ons alleen: van Weber tot de brandweer zegt iedereen hetzelfde.

Veilig aansteken en veilig opruimen

Zet de barbecue op een vlakke, stevige ondergrond, op ruime afstand van schuttingen, heggen, tenten en tuinmeubels, en steek kolen niet aan op een balkon; welke bbq daar wél past, lees je in onze beslishulp. Houd een emmer water of zand binnen handbereik en kinderen en huisdieren op afstand.

Na afloop doof je een kogel door de deksel erop te leggen en alle schuiven te sluiten; een bbq zonder deksel kun je niet smoren: laat de kolen daar volledig uitbranden, of schep ze met een tang in een emmer water. Schep as en kooltjes daarna in een metalen emmer, laat die (het brandweer-advies) zo’n vijf dagen buiten staan en gooi hem dan pas leeg. Kun je zo’n emmer nergens dagen laten staan, of gril je in het park: zet de kolen volledig onder water, roer even om en gooi ze pas weg als alles koud is. En bij een brandwond: minimaal tien minuten koelen onder lauw stromend water.

Gasbarbecue aansteken?

Dat is een ander verhaal: een gasbarbecue ontsteek je altijd met de deksel open, zodat gas zich nergens kan ophopen. Het volledige verhaal, inclusief de gasfles en de soptest, staat in onze gas-bbq-gids.

Kamado aansteken?

Ook de kamado wijkt af: daar gaan nooit briketten in (de dikke aslaag verstopt er de luchtstroom en de bindmiddelen verbranden er onvolledig, met een chemische walm als gevolg) en werk je met wokkels, een looftlighter of een elektrische kolenstarter. Het complete verhaal, van inbranden tot het openen van een hete koepel, staat in onze kamado-aansteekgids.

Aangestoken, en dan?

Met een grijze gloed in de bak begint het echte werk: verdeel de kolen voor twee zones, meet gaarheid met een kernthermometer en leg voor lange sessies de kolen als snake of minion. Welke brandstof je kiest: houtskool wordt heter maar is sneller op; briketten branden rustiger en houden het langer vol, dus voor een lange sessie op een kogel zijn briketten de logische keuze. En sta je nog voor de aanschaf van het toestel zelf, begin dan bij onze kogel-koopgids.