Een kipfilet die een paar graden te ver gaat en droog en draderig van de barbecue komt. Of een kerstkalkoen waarvan de borst al uitdroogt voordat de poten gaar zijn. Mager vlees vergeeft weinig. Met zout vooraf houdt het meer vocht vast.
Dat heet pekelen, en het kan op twee manieren: nat in een bak met zout water, of droog met het zout direct op het vlees. Hieronder lees je wat je kiest, hoeveel zout je afweegt en hoe lang het vlees moet liggen. En wat je beter niet doet, want te lang nat pekelen maak je niet meer ongedaan.
Wat is pekelen?
Pekelen is vlees een tijd met zout laten liggen voordat je het gaart. Nat pekelen doe je in een pekel: water met zout, soms met suiker. Droog pekelen (in het Engels: dry brine) doe je door het zout direct op het vlees te strooien. In beide gevallen ligt het vlees in de koelkast tot het zout zijn werk heeft gedaan. Gepekeld vlees blijft na het garen merkbaar sappiger.
Het zout lost een deel van de eiwitten in de spiervezels op. Daardoor knijpen de vezels bij het garen minder vocht uit het vlees. Bij nat pekelen neemt het vlees ook nog wat pekel op. Samen scheelt dat bij het garen ongeveer de helft aan vochtverlies. Droog pekelen helpt ook, maar iets minder. Het zout trekt langzaam van buiten naar binnen. Bij varkensvlees in een pekel van 6 procent zit het na een half uur een paar millimeter diep, na vier uur zo’n centimeter en na een etmaal bijna twee centimeter. Kruiden en suiker uit een pekel trekken nauwelijks mee: die blijven grotendeels aan de buitenkant.
Bij droog pekelen trekt het zout eerst vocht uit het vlees. Dat vocht lost het zout op, en die pekel trekt daarna weer het vlees in. Daarom ligt een droog gepekeld stuk eerst even nat en is het daarna weer droog aan de buitenkant.
Pekelen voor de barbecue is iets anders dan het pekelen van ham, spek en worst. Die zout je meestal met nitrietpekelzout, om het vlees te conserveren en een roze kleur te geven. Pekelen voor de barbecue maakt vlees sappiger, niet houdbaarder.
Nat of droog pekelen: wat kies je?
Kies droog pekelen voor gevogelte met vel en voor grote stukken: het is makkelijker, je weet precies hoeveel zout erin gaat en het vel wordt krokant. Kies nat pekelen voor mager vlees dat snel gaar is en geen vel heeft, zoals kipfilet, karbonade en varkenshaas. Dat wordt er net iets sappiger van. Wel smaakt het iets waterig, en een bak pekel kost veel plek in de koelkast.
| Nat pekelen | Droog pekelen | |
|---|---|---|
| Wat je doet | vlees in een pekel van 60 gram zout per liter water | 5 tot 7 gram zout per kilo vlees erop strooien |
| Hoe lang | een half uur tot vier uur, een hele kalkoen 6 tot 12 uur | een uur tot een nacht, een hele kalkoen een tot twee dagen |
| Werkt het best bij | mager vlees zonder vel: kipfilet, karbonade, varkenshaas | kip en kalkoen met vel, grote stukken |
| Het vel | blijft slap en wordt lastig krokant | droogt op in de koelkast en wordt krokant |
| Sap en smaak | net iets sappiger, maar iets waterig van smaak | sappig, met een geconcentreerde eigen smaak |
| Ruimte | een bak met liters pekel in de koelkast | een rooster op een bak |
| Kans op te zout | groter: het vlees blijft zout opnemen zolang het erin ligt | klein: er gaat niet meer zout in dan je afweegt |
Wat ons betreft is droog pekelen voor de barbecue de standaard. Je weegt het zout af, dus een paar uur langer maakt weinig uit. En een krokant vel is precies wat je bij kip op de barbecue wilt. Nat pekelen bewaar je voor de kipfilet of karbonade die snel uitdroogt.
Zo pekel je nat
Voor een natte pekel los je 60 gram zout op per liter water. Dat is een pekel van 6 procent. Voor een hele kalkoen, die langer in de pekel ligt, neem je 40 gram per liter. Neem zoveel pekel dat het vlees helemaal onder staat: reken op twee tot drie keer het gewicht van het vlees. Voor een kip van 1,5 kilo is dat zo’n 3 liter: 180 gram zout in 3 liter water.
- Los het zout op. Verwarm een kwart van het water en los het zout erin op, met suiker als je die gebruikt. Koken hoeft niet. Vul daarna aan met de rest van het water, koud.
- Laat de pekel helemaal koud worden. Zet hem in de koelkast tot hij op koelkasttemperatuur is. Dat kan uren duren: maak de pekel daarom ruim van tevoren, bijvoorbeeld de avond ervoor. Een lauwe pekel warmt het rauwe vlees op.
- Leg het vlees erin. Gebruik een bak van glas, roestvrij staal of plastic dat geschikt is voor voedsel. Een grote diepvrieszak met rits kan ook; die past makkelijker in je koelkast. Zet de zak in een bak, voor het geval hij lekt. Het vlees moet helemaal onder staan; drijft het, leg er dan een bord op.
- Dek af en zet de bak onderin de koelkast. Daar kan niets van de pekel op ander eten druppelen. Zet een wekker: een kipfilet ligt er ongeveer een uur in, een hele kip 2 tot 4 uur. De andere tijden staan in de tabel hieronder.
- Haal het vlees eruit en dep het droog. Gebruik keukenpapier en dep goed, ook onder het vel. Een nat oppervlak bruint slecht op de barbecue. Gooi de pekel weg.
Suiker in de pekel mag, zo’n 25 tot 50 gram per liter. Het maakt het vlees niet zoet, maar het geeft de buitenkant sneller een bruin kleurtje. Gril je direct boven het vuur, laat de suiker dan weg: die brandt sneller aan.
Zo pekel je droog
Voor droog pekelen weeg je 5 tot 7 gram zout af per kilo vlees. Dat is weinig: voor een kip van 1,5 kilo is het zo’n 8 tot 10 gram. Strooi het gelijkmatig over het hele stuk.
- Weeg het vlees en het zout. Reken het zout uit op het gewicht van het vlees, niet op het oog.
- Strooi het zout gelijkmatig. Bij kip en kalkoen ook onder het vel: maak het vel met je vingers voorzichtig los van de borst en de poten, en strooi daar een deel van het zout. Wat onder het vel zit, trekt rechtstreeks het vlees in.
- Leg het vlees op een rooster in de koelkast. Zet het rooster op een bak met een rand, onderin de koelkast, zodat er niets op ander eten druppelt. Een hele kip blijft zo 6 tot 24 uur liggen, een karbonade 1 tot 4 uur. De andere tijden staan in de tabel hieronder.
- Laat het onafgedekt liggen. Zo droogt het vel op en wordt het op de barbecue krokant. Officieel raadt het Voedingscentrum aan om rauw vlees goed afgesloten onder in de koelkast te zetten. Wil je dat advies volgen, dek het vlees dan af; het vel wordt dan minder krokant.
- Gaar het zonder af te spoelen. Het zout is het vlees in getrokken; afspoelen maakt het vel alleen weer nat. Gebruik je een rub, neem er dan een zonder zout.
Een droge pekel kan ook in een rub zitten. In ons recept voor pulled pork dry rub werkt het zout als een lichte dry brine. De rub met zout mag er een uur tot een nacht van tevoren op.
Hoe lang pekel je vlees?
Hoe lang hangt vooral af van de dikte van het vlees. In een pekel van 60 gram per liter is de vuistregel: ongeveer een half uur voor vlees van ruim een centimeter dik, een uur voor 2,5 centimeter, en een uur of vier voor 5 centimeter. Droog pekelen mag langer: het vlees neemt niet meer zout op dan je erop strooit.
| Vlees | Nat (60 gram zout per liter) | Droog (5 tot 7 gram zout per kilo) |
|---|---|---|
| Kipfilet, zonder vel | ongeveer 1 uur | minstens 2 uur, een nacht mag |
| Kalkoenfilet, zonder vel | 1 tot 4 uur, naar de dikte | minstens 6 uur, een nacht mag |
| Kippendijen en drumsticks, met vel | niet nodig: ze zijn vet genoeg | 6 tot 24 uur |
| Hele kip | 2 tot 4 uur, naar de dikte van de borst | 6 tot 24 uur |
| Hele kalkoen | 6 tot 12 uur, in een zwakkere pekel van 40 gram zout per liter | 24 tot 48 uur |
| Karbonade, 2,5 centimeter dik | ongeveer 1 uur | 1 tot 4 uur |
| Varkenshaas | ongeveer 4 uur | 4 tot 6 uur |
| Varkensschouder voor pulled pork | niet nodig: vet genoeg | een nacht |
Bij nat pekelen is de tijd een bovengrens. Een half uur korter scheelt weinig, maar veel langer maakt het vlees te zout en sponzig van structuur. Een hele kip is dikker en verdraagt meer. Je ziet recepten die hem 8 uur in een vergelijkbare pekel leggen. Wat ons betreft is 2 tot 4 uur genoeg voor een sappige kip.
Bij droog pekelen is de eerste tijd in de tabel het minimum. Ligt het vlees korter, dep het dan goed droog voordat het de barbecue op gaat: in het begin trekt het zout vocht naar buiten.
Een hele kip pekel je het best droog, of hij nu op een bierblikje gaat als beer can chicken of aan het draaispit. Hij wordt er sappiger van en het vel wordt op de barbecue krokant.
Een hele kalkoen. Een kalkoen van 6 kilo vraagt al gauw 15 liter pekel, en zo’n bak past vaak niet in je koelkast. Wat ons betreft is droog pekelen hier de betere keuze: een rooster met de kalkoen past makkelijker. Kies je toch voor nat, dan kan de bak in een koelbox, zolang de pekel 4 °C of kouder blijft, gemeten met een thermometer in de pekel. Zet de koelbox binnen, niet op het balkon: buiten wisselt de temperatuur. Leg er koelelementen of bevroren flessen water in, geen los ijs: dat verdunt de pekel. Meet om de paar uur, en leg er verse koelelementen bij zodra de pekel boven de 4 °C komt.
Welk zout gebruik je?
Gewoon keukenzout of zeezout, zonder kruiden of suiker erbij. Per gram zijn keukenzout en zeezout vrijwel even zout, dus het maakt niet uit welk van de twee je neemt, zolang je het weegt. Met lepels gaat het mis: grof zout neemt meer ruimte in dan fijn zout. In een eetlepel fijn keukenzout zit dus meer zout dan in een eetlepel grof zout. Zout met jodium mag ook; een bijsmaak proef je niet.
Koop voor pekelen geen nitrietpekelzout. Dat is zout met een klein beetje nitriet (E250) en dient om ham, spek en worst te conserveren. Het geeft vlees een roze kleur en een hamsmaak, en dat wil je niet bij een kipfilet of varkenshaas. Het heet ook nitrietzout, kleurzout of colorozozout. Kijk dus op het etiket: staat er nitriet of E250, dan is het voor ham. Beenham is zo’n ham: hij komt uit een zoutbad dat hem roze kleurt. Hoe je hem op de barbecue gaart, vertelt onze gids over de kerntemperatuur van beenham.
Pekelen en voedselveiligheid
Pekel en vlees horen in de koelkast, op 4 °C of kouder, gemeten met een thermometer midden op de onderste plank. Dat is de temperatuur die het Voedingscentrum aanraadt voor je koelkast. Op de onderste plank zet je ook het vlees, los van ander eten. Een natte pekel dek je af.
- Gooi een gebruikte pekel weg. Er heeft rauw vlees in gelegen, dus er zit vleessap in. Een nieuwe pekel is zo gemaakt. Als saus is hij veel te zout.
- Spoel kip niet af. Het Voedingscentrum raadt af om rauwe kip te wassen, omdat de spetters bacteriën door je keuken verspreiden. Dep gepekelde kip daarom alleen droog met keukenpapier en gooi dat direct weg.
- Pekelen maakt vlees niet veiliger of langer houdbaar. Gepekeld vlees is gewoon rauw vlees: eet het uiterlijk op de te gebruiken tot-datum op de verpakking.
- De kerntemperatuur verandert niet. Gepekeld vlees gaar je tot dezelfde kerntemperatuur als ongepekeld vlees. Zoek de waarde voor jouw stuk op in onze tabel met alle kerntemperaturen. Voor kip gaat onze gids over de kerntemperatuur van kip er dieper op in.
Wanneer pekel je niet?
Pekel geen vlees dat al zout heeft gekregen. Staat er water of zout in de ingrediëntenlijst, of is het vlees gemarineerd of gekruid, dan wordt het snel te zout. Ook vlees met “toegevoegd water” in de naam heeft al vocht meegekregen; dat pekel je niet.
Vet vlees heeft geen natte pekel nodig. Kippendijen, drumsticks en een varkensschouder blijven van zichzelf sappig; droog pekelen is daar genoeg. Buikspek is de uitzondering. Dat pekel je niet om het sappig te houden, maar om het tot in het midden op smaak te brengen. In ons recept voor gerookt buikspek ligt het 24 uur in een pekel van 60 gram zout per liter. Daarna spoel je het af, zodat de buitenkant niet te zout wordt.
En pekel geen gehakt voor burgers: het zout maakt het gehakt stevig en compact. Zout burgers pas vlak voor het grillen.
Wil je zout en smaak in een dik stuk zonder er een etmaal op te wachten, dan kun je vlees injecteren. Je spuit dan een zoute vloeistof met een injectiespuit direct naar binnen. Daarin gaat minder zout dan in een pekel voor in de bak.
Waar het bij pekelen misgaat
Pekelen gaat bijna altijd mis op dezelfde plekken: de tijd, het zout of een nat vel.
- Te lang in de pekel. Te lang gepekeld vlees wordt te zout en sponzig, en dat maak je niet meer ongedaan. Houd je aan de tijden in de tabel en zet een wekker.
- Zout afmeten met een lepel. In een lepel fijn zout zit meer zout dan in een lepel grof zout. Weeg het zout af in gram.
- Een zoute rub op gepekeld vlees. Het vlees is al gezouten. Gebruik een rub zonder zout, of maak er zelf een zonder.
- Niet droogdeppen. Een nat oppervlak stoomt op de barbecue in plaats van te bruinen. Dep goed, ook onder het vel.
- Een lauwe pekel. Laat de pekel eerst helemaal afkoelen in de koelkast.
- Een krokant vel verwachten na nat pekelen. Het vel neemt water op en blijft slap. Wil je krokant vel, pekel dan droog.
- Jus van gepekeld vlees nog eens zouten. Het vocht dat uit gepekeld vlees loopt, is al zout. Proef eerst, voordat je zout toevoegt.
Pekelen hoort bij de voorbereiding, net als een rub of een marinade. Welke techniek je daarna op de barbecue kiest, van indirect garen tot roken, zoek je uit met ons overzicht van bbq technieken.


PRAAT MEE
Heb je vragen over dit artikel of wil je je eigen ervaringen delen? Laat het ons weten in de reacties hieronder! Je krijgt binnen 24 uur antwoord van échte BBQ Nerds.