BBQ-soorten: welk type past bij jou?

Er bestaat geen beste BBQ. Er bestaat wel een beste BBQ voor jouw balkon, jouw gezin, jouw kookstijl en jouw geduld, en dat is elke keer een ander toestel. Wie zonder plan een winkel binnenloopt, komt buiten met wat de verkoper het liefst verkoopt.

Daarom zetten we alle verschillende soorten barbecues hier naast elkaar, negen stuks, inclusief de kogel waar half Nederland op is begonnen. Per type lees je waar hij goed in is, waar je rekening mee houdt en voor wie hij bedoeld is.

Na het lezen weet je precies welk type bij jouw situatie past, en welke twee eigenschappen élke volwaardige BBQ moet hebben, wat het merk ook is.

Welke BBQ-soorten zijn er?

Er zijn negen gangbare BBQ-soorten: de houtskool- of kogel-BBQ, de kamado, de gas-BBQ, de elektrische BBQ, de pellet-BBQ, de smoker, het tafelmodel (waaronder de hibachi), de plancha en de skottelbraai. Ze verschillen vooral in brandstof, temperatuurbeheersing en wat je ermee kunt: alleen grillen, of ook laag en langzaam garen en roken (low & slow).

Hieronder lopen we alle soorten BBQ’s stuk voor stuk langs. Lees je liever meteen het keuzeadvies per situatie: dat staat onderaan in de keuzehulp.

Houtskool- of kogel-BBQ: de allrounder

De kogel-BBQ (ook wel ketelbarbecue) op houtskool of briketten is het bekendste en meest veelzijdige instapmodel: met een deksel en een rooster van zo’n 57 centimeter gril je direct, gaar je indirect en rook je met een paar chunks (grove brokken rookhout) erbij. Voor de meeste tuinen is dit de logische eerste BBQ.

De kracht zit in de eenvoud: kolen, lucht en een deksel, meer is het niet. Naast houtskool en gewone briketten zie je trouwens steeds vaker kokosbriketten, geperst uit verkoolde kokosdoppen: goede exemplaren branden lang en gelijkmatig en laten weinig as achter. Precies op zo’n simpele BBQ leer je écht barbecueën; je regelt de temperatuur met de luchtschuiven en je ziet direct wat meer of minder lucht doet: schuiven open en de kolen gloeien feller op, schuiven dicht en het vuur zakt. De keerzijde: die leercurve is er, en op een winderige dag houdt een dunne stalen ketel zijn warmte minder vast dan dikker materiaal. De meeste BBQ’ers zijn er ooit op begonnen, en wat ons betreft blijft het voor wie het vak wil leren de eerlijkste leerschool.

Kamado: de keramische temperatuurkampioen

Een kamado is een eivormige keramische BBQ die zijn warmte vasthoudt als geen ander: eenmaal op temperatuur blijft hij daar uren staan, van 110 °C voor low & slow tot ruim 300 °C voor pizza. Wie álles uit dit overzicht in één toestel wil, komt bij de kamado uit, en betaalt daar ook naar.

Het keramiek werkt als isolatie: de temperatuur zakt of stijgt niet zomaar, en met kleine schuifjes stuur je hem op een paar graden nauwkeurig. Daardoor is een kamado in het gebruik vergevingsgezinder dan zijn prijs doet vermoeden, al kost het leren van de luchtschuiven een paar sessies, net als op elke houtskool-BBQ; en met zijn tientallen kilo’s til je hem niet even naar de camping. Alles over dit type, van aansteken tot onderhoud, vind je in onze ultieme kamado-gids; twijfel je welke je moet kopen, dan is de kamado-koopgids je startpunt.

Gas-BBQ: draaiknop-gemak

Een gas-BBQ staat in tien tot vijftien minuten op temperatuur en regelt die temperatuur met een draaiknop: het is de snelste route van werk naar bord. Voor doordeweeks grillen en wie geen zin heeft in kolen en as, is gas de logische keuze.

Wat je inlevert is de houtskoolromantiek, niet per se de smaak: het grootste deel van de BBQ-smaak komt van vet dat op de hitte druipt en van rookhout dat je toevoegt, niet van de brandstof zelf. Een rookbox (smokerbox) met snippers brengt op gas dus alsnog echte rooksmaak. De luxe uitbouw van dit type is de buitenkeuken, met kookpitten en werkblad eromheen; handig, maar het grillgedeelte blijft gewoon een gas-BBQ.

Elektrische BBQ: voor balkon en binnenplaats

Een elektrische BBQ heeft genoeg aan een stopcontact: stekker erin, grillplaat heet, grillen maar. Omdat er geen open vuur en nauwelijks rook aan te pas komt, is dit vaak het enige type dat op een klein balkon of onder een afdak praktisch én toegestaan is; check bij twijfel wel even de regels van je VvE of verhuurder.

De beperkingen zijn er ook: veel modellen hebben een grillplaat in plaats van een rooster, en de plaat haalt niet de schroeihitte van een kolenvuur; op een dikke korst op je steak moet je dus niet rekenen. Rooksmaak geeft hij van zichzelf ook niet. Als grill voor kleine ruimtes is hij ideaal; wie serieus wil roken of low & slow wil garen, zit hier doorgaans niet op zijn plek.

Pellet-BBQ: instellen en loslaten

Een pellet-BBQ, ook wel pelletgrill of pellet smoker genoemd, voert samengeperste houtkorrels met een vijzel automatisch naar een vuurpot en houdt met die aanvoer en een ventilator de temperatuur die jij instelt op een paar graden na vast: 110 °C blijft in de praktijk gewoon 110 °C, uren achter elkaar. Voor lange rooksessies zonder oppassen is dit hét gemakstype.

Je koopt er wel techniek mee: een pellet-BBQ heeft stroom nodig, en de hopper, de voorraadbak met pellets, moet gevuld blijven met speciale BBQ-pellets (kachelpellets zijn ongeschikt). Je hoort hem ook gewoon werken: de ventilator zoemt zachtjes en af en toe valt er een handje pellets door naar de vuurpot. De rooksmaak uit pellets is bovendien wat zachter dan die van een smoker op echt hout; welk hout welke smaak geeft, lees je in onze rookhout-gids. Veel modellen hebben een kerntemperatuurmeter en een app aan boord, en dat is geen speelgoed: bij een sessie van tien uur is op afstand meekijken gewoon comfort.

Smoker: het rookbeest

Een offset-smoker heeft twee kamers: een vuurbox waarin het vuur brandt en een grote garkamer waar het vlees indirect gaart in de rook die langs trekt. Voor grote stukken, van brisket tot hele ribbenpartijen, is dit hét gereedschap van de Amerikaanse pitmasters.

Omdat vuur en vlees gescheiden zijn, druipt er geen vet in de vlammen en gaart alles indirect; alleen wie op de bodem van de garkamer kolen legt om tóch direct te grillen, geeft dat voordeel bewust op. Daar staat tegenover dat een smoker ruimte vraagt, brandstof lust en het vuur niet zelf regelt: jij bent de thermostaat. Of je hem goed hebt staan, zie je aan de rook: dun en bijna blauw hoort het, dikke witte wolken maken de smaak bitter. Het is het type voor wie het vuurbeheer geen klus vindt maar de hobby zelf.

Tafelmodel, plancha en skottelbraai: de specialisten

Tafelmodel, plancha en skottelbraai zijn specialisten: elk sterk in één ding, geen van drieën een volwaardige allround-BBQ. Een tafelmodel of hibachi is een compacte BBQ, meestal op houtskool, voor op tafel, het strand of de camping: puur direct grillen, vaak zonder deksel, en juist daardoor overal mee naartoe te nemen.

Een plancha is een gladde, hete bakplaat op gas of stroom waar niets doorheen kan vallen: precies wat je wilt voor groente, vis, garnalen en smash burgers, maar zonder deksel gaar je er geen groot stuk vlees op. En de skottelbraai is de Zuid-Afrikaanse gasgestookte pan op poten: ideaal om buiten voor een grote groep te bakken en te roerbakken, maar een grill is het niet. Zie ze als aanvulling naast een volwaardige BBQ, of als bewuste keuze wanneer grillen voor jou vooral snel, klein of onderweg moet zijn.

Deksel en formaat: waar élke volwaardige BBQ aan moet voldoen

Welk type je ook kiest, twee eigenschappen bepalen wat je er straks écht mee kunt: een deksel en voldoende formaat. Zonder deksel kun je alleen direct grillen; met deksel wordt je BBQ een buitenoven waarin je ook indirect gaart en rookt. En zonder ruimte voor twee zones, een hete kant en een luwe kant, kan zelfs een dure BBQ alleen maar vol gas vooruit.

Vandaar onze twee vuistregels bij elke aankoop. Eén: koop niets zonder deksel, tenzij je bewust een pure griller wilt zoals een hibachi of plancha. Twee: neem het formaat waar een indirect stuk vlees ruim naast de kolen past; bij kogels is 57 centimeter niet voor niets de gangbare maat. Een maatje groter koop je maar één keer, een maatje te klein zit je elke sessie in de weg.

Welke BBQ past bij jouw situatie?

De eerlijke keuzehulp is niet per merk maar per situatie. Voor de meeste tuinen is de kogel-BBQ van 57 centimeter het logische startpunt; dit is hoe wij hem geven als vrienden het vragen:

• Klein balkon of streng huurcontract: elektrisch, of een compacte gas-BBQ als de regels die toestaan. Rookarm, snel uit, geen gedoe met kolen.
• Gezin, tuin en elk weekend iets anders: een kogel-BBQ van 57 centimeter met deksel. Het meeste kunnen voor het minste geld, en je leert er echt op stoken.
• Doordeweeks snel én vaak: gas. De drempel om hem aan te steken is zo laag dat hij ook op dinsdag aangaat.
• Low & slow, pizza en de lange sessies: de kamado, wat ons betreft de meest complete keuze; onze kamado-koopgids helpt je aan het juiste model en formaat. Wil je vooral dat low & slow-werk met minder omkijken, dan is de pellet-BBQ het moderne alternatief.
• Roken als hobby op zich: de offset-smoker; reken erop dat het vuur de hele middag om aandacht vraagt.

Budgetten verschillen per merk en seizoen, dus die noemen we hier bewust niet in euro’s; de volgorde van goedkoop naar duur is grofweg tafelmodel, elektrisch, kogel, gas, pellet, kamado en smoker, met overlap in elke richting.

Onze aanbeveling: begin bij je situatie, niet bij het toestel

Kies eerst je situatie, dan je type, en pas daarna een merk. In onze eigen tuin staat niet voor niets meer dan één type: de kamado voor de lange en precieze sessies, en daarnaast blijft er altijd plek voor simpel kolenvuur. Elk toestel op deze pagina kan fantastisch eten opleveren; het verschil zit in wat jij er op een gewone woensdag mee doet.

En wat je ook kiest: gaarheid meet je, op elk type, met een thermometer en niet met de klok. Onze tabel zet elke kerntemperatuur op een rij, van burger tot brisket. Met een deksel, twee zones en die thermometer haal je uit een doodgewone kogel meer dan de verkoper ooit beloofde bij het duurdere model.